Ảnh hưởng của tỷ giá thực và lạm phát tới cán cân thương mại giữa Việt Nam và Nhật Bản
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2629Từ khóa:
Lạm phát, tỷ giá thực, tỷ giá JPY/VNDTóm tắt
Vài năm trở lại đây, đặc biệt trong giai đoạn 2023–2024, lạm phát tại Nhật Bản gia tăng trở lại sau thời kỳ dài duy trì ở mức thấp, đồng thời đồng Yên suy yếu mạnh, qua đó làm nổi bật tính cấp thiết của việc xem xét lại các nhân tố vĩ mô chi phối quan hệ thương mại song phương giữa hai nước. Trong bối cảnh đó, nghiên cứu này phân tích tác động của lạm phát Nhật Bản và tỷ giá thực JPY/VND đến cán cân thương mại Việt Nam – Nhật Bản. Dữ liệu chuỗi thời gian tháng giai đoạn 01/2009–12/2024 được thu thập từ Tổng cục Thống kê Việt Nam, Cổng thông tin Nhật Bản và IMF (International Monetary Fund). Ba giả thuyết được kiểm định qua mô hình ARDL với các bước kiểm định đa cộng tuyến, tính dừng và đường bao. Kết quả cho thấy lạm phát và tỷ giá thực đều ảnh hưởng đáng kể đến cán cân thương mại song phương. Trong ngắn hạn, tỷ giá có tác động mạnh hơn, trong khi lạm phát thể hiện ảnh hưởng dài hạn. Nghiên cứu làm rõ mối liên hệ giữa chính sách tiền tệ Nhật Bản và thương mại Việt Nam. Kết quả cung cấp bằng chứng thực nghiệm hỗ trợ hoạch định chính sách kinh tế. Dựa trên kết quả nghiên cứu, một số đề xuất được đưa ra nhằm ổn định tỷ giá, giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và thúc đẩy thương mại bền vững.
Tài liệu tham khảo
Ali, T. M., Mahmood, M. T., & Bashir, T. (2015). Impact of Interest Rate, Inflation and Money Supply on Exchange Rate Volatility in Pakistan. World Applied Sciences Journal, 33, 620–630.
Bahmani-Oskooee, M., & Kara, O. (2008). The J-curve in selected East European countries. Applied Economics, 40(14), 1805–1811.
Burçak Müge. (2016). The J-Curve Effect: The Case of Turkey. Journal of Business Research - Turk, 8(3), 1–11.
Cassel, G. (1918). Abnormal deviations in international exchanges. The Economic Journal, 28(112), 413–415. https://doi.org/10.2307/2223329
Dilanchiev, A., & Taktakishvili, T. (2022). Determinants of Bilateral Trade Balance Between Georgia and China. Ekonomika, 101(1), 6-19. https://doi.org/10.15388/Ekon.2022.101.1.1
Gujarati, D. N. (2003). Basic econometrics (4th ed.). McGraw-Hill.
Ho, S.-H., Nguyen, T.-T., & To-The, N. (2023). On the (a)symmetric effects of real exchange rate on trade flows: New evidence from US–Vietnam trade balance at the industry level. Journal of the Asia Pacific Economy, 28(3), 949–971. https://doi.org/10.1080/13547860.2021.1884346
Im, K. S., Pesaran, M. H., & Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53–74. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(03)00092-7
International Monetary Fund (1986). Past inflation and the current real exchange rate. IMF Staff Papers. https://www.elibrary.imf.org/view/journals/024/1986/003/article-A002-en.xml
International Monetary Fund. (2021). Inflation: Prices on the rise. Finance & Development. https://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/2021/12/what-is-inflation-basics.htm
Kemboi, S. R., Muturi, M. S., & Oduor, M. (2018). Determining the exchange rate: Purchasing power parity (PPP). Expert Journal of Finance, 6, 1–6. https://expertjournals.com/index.php/expertjournaloffinance/article/view/602
Kim, S. (2009). Exchange rate changes and trade balance in East Asia: Evidence from bilateral trade data. Journal of Asian Economics, 20(5), 530–542. https://doi.org/10.1016/j.asieco.2009.06.001
Krugman, P., Obstfeld, M., & Melitz, M. J. (2012). International Economics: Theory & Policy (9th ed.). Pearson Education.
Lê Mã Long (2022). Các nhân tố tác động đến cán cân thanh toán quốc tế: Nghiên cứu thực nghiệm tại Việt Nam. Kinh tế và Dư báo. https://scholar.dlu.edu.vn/thuvienso/bitstream/DLU123456789/170818/1/CVv39S182022003.pdf
Madesha, W., Chidoko, C., & Zivanomoyo, J. (2013). Empirical test of the relationship between exchange rate and inflation in Zimbabwe. Journal of Economics and Sustainable Development, 4(1), 52–58.
Ndung'u, N.S. (1993). Dynamics of the Inflationary Process in Kenya, Ekonomiska Studier No. 47 (Master's thesis). Department of Economics, Göteborg University.
Oriavwote, V. O., & Eshenake, S. J. (2012). Macroeconomic determinants of exchange rate in Nigeria. Journal of Economics and Sustainable Development, 3(11), 173–181.
Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1996). Cointegration and speed of convergence to equilibrium. In H. Motamen-Samadian (Ed.), Economic Modelling of the UK Economy (pp. 135–156). London: HM Treasury.
Pesaran, M. H., & Shin, Y. (1998). An autoregressive distributed lag modelling approach to cointegration analysis. In S. Strom (Ed.), Econometrics and economic theory in the 20th century (pp. 371–413). Cambridge University Press.
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
Rahman, A., Murad, S. M. W., & Wang, X. (2024). Exchange rate asymmetry and its impact on bilateral trade: Evidence from BCIM-EC countries using N-ARDL approach. Heliyon, 10(1), e23886. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2024.e23886
Roosaleh, T., & Edison. (2020). Analysis of the Effect of Real Exchange Rate on Trading Balance Case Study of Indonesia -Japan Bilateral Trade Relations (MLR and J-Curve Conditions). Solid State Technology, 63(3).
Twarowska, K., & Kąkol, M. (2014). International trade: Theory and policy. University of Economics in Katowice.
Thorbecke, W. (2008). The effect of exchange rate changes on trade in East Asia. RIETI Discussion Paper.
Tri, R. L. (2020). Analysis of the Effect of Real Exchange Rate on Trading Balance Case Study of Indonesia -Japan Bilateral Trade Relations (MLR and J-Curve Conditions) [Undergraduate thesis, Universitas Widyatama].
Uko, A. K., Etim, N. U., & Udoinyang, P. E. (2016). Analysis of the impact of oil price shocks on Nigerian inflation: An ARDL bounds test approach. Research Journal of Finance and Accounting, 7(15), 177–190.
