Tác động của thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả tài chính của các ngân hàng thương mại Việt Nam: Vai trò của chất lượng thể chế
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2732Từ khóa:
Ngân hàng thương mại, hiệu quả tài chính, GMM, chất lượng thể chế, thu nhập ngoài lãiTóm tắt
Nghiên cứu phân tích tác động của thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả tài chính của 26 ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam giai đoạn 2008-2023 và vai trò điều tiết của chất lượng thể chế trong mối quan hệ này. Sử dụng GMM hệ thống hai bước để xử lý vấn đề nội sinh, kết quả cho thấy thu nhập ngoài lãi tác động tiêu cực đến hiệu quả ngân hàng (ROAA, ROEA) khi chưa xét yếu tố thể chế. Chất lượng thể chế tác động trực tiếp, tích cực và có ý nghĩa thống kê cao đến hiệu quả ngân hàng, cho thấy vai trò nền tảng của môi trường thể chế đối với hiệu quả vận hành và tính bền vững của hệ thống. Tuy nhiên, khi xét vai trò điều tiết, chất lượng thể chế làm gia tăng tác động tiêu cực của thu nhập ngoài lãi đến hiệu quả ngân hàng, hàm ý rằng trong môi trường thể chế cải thiện, lợi ích cận biên của việc mở rộng hoạt động tạo thu nhập ngoài lãi trở nên hạn chế hoặc bất lợi. Phát hiện này cho thấy chất lượng thể chế không khuếch đại lợi ích đa dạng hóa mà đóng vai trò như cơ chế kỷ luật, tái định hình hiệu quả chiến lược mở rộng hoạt động của các ngân hàng. Nghiên cứu đề xuất hàm ý chính sách về cải cách thể chế, tăng cường giám sát hoạt động phi truyền thống và định hướng đa dạng hóa phù hợp cho ngân hàng thương mại Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Addai, B., Tang, W. & Agyeman, A.S. (2022). Examining the impact of income diversification on bank performance: Are foreign banks heterogeneous?. Journal of Applied Economics, 25(1), 1-21. https://doi.org/10.1080/15140326.2021.2022828.
AlAjmi, J., Buallay, A. & Saudagaran, S. (2022). Corporate social responsibility disclosure and banks' performance: The role of economic performance and institutional quality. International Journal of Social Economics. https://doi.org/10.1108/IJSE-11-2020-0757
Arellano, M. & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. Review of Economic Studies, 58, 277-297. https://doi.org/10.2307/2297968
Baron, R.M. & Kenny, D.A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182.
Blundell, R. & Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87, 115-143. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(98)00009-8
Brambor, T., Clark, W.R. & Golder, M. (2006). Understanding interaction models: Improving empirical analyses. Political Analysis, 14(1), 63-82. https://doi.org/10.1093/pan/mpi014
DeYoung, R. & Rice, T. (2004). Noninterest income and financial performance at US commercial banks. Financial Review, 39(1), 101-127. https://doi.org/10.52932/jfm.v15i5.511
Gujarati, D.N. & Porter, D.C. (2009). Basic econometrics. McGraw-hill.
Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J. & Anderson, R.E. (2010). Multivariate Data Analysis (7th ed.). Pearson Education.
Houston, J.F., Lin, C., Lin, P. & Ma, Y. (2010). Creditor rights, information sharing, and bank risk taking. Journal of Financial Economics, 96(3), 485-512. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2010.02.008
Huang, L.W. & Chen, Y.K. (2006). Does bank performance benefit from non-traditional activities? A case of non-interest incomes in Taiwan commercial banks. Asian Journal of Management and Humanity Sciences, 1(3), 359-378.
Kumar, A., Ahmed, K., Bhayo, M.U.R. & Kalhoro, M.R. (2023). Banking performance and institutional quality: Evidence from dynamic panel data analysis. International Journal of Finance & Economics, 28(4), 4717-4737. https://doi.org/10.1002/ijfe.2673
Law, S.H. & Azman-Saini, W.N.W. (2012). Institutional quality, governance, and financial development. Economics of Governance, 13(3), 217-236.
Lensink, R. & Meesters, A. (2014). Institutions and bank performance: A stochastic frontier analysis. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 76(1), 67-92. https://doi.org/10.1111/obes.12002
Lepetit, L., Nys, E., Rous, P. & Tarazi, A. (2008). Bank income structure and risk: An empirical analysis of European banks. Journal of Banking & Finance, 32(8), 1452-1467. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2007.12.002
Markowitz, H. (1952). Portfolio selection. The Journal of Finance, 7(1), 77-91.
Meslier, C., Tacneng, R. & Tarazi, A. (2014). Is bank income diversification beneficial? Evidence from an emerging economy. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 31, 97-126. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2014.03.007
Nguyen, J. (2012). The relationship between net interest margin and noninterest income using a system estimation approach. Journal of Banking & Finance, 36(9), 2429-2437. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2012.04.017
North, D.C. (1990). Institutions, institutional change and economic performance. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511808678
Roodman, D. (2009). How to do xtabond2: An introduction to difference and system GMM in Stata. The Stata Journal, 9(1), 86-136. https://doi.org/10.22004/AG.ECON.122704
Sharma, S. & Anand, A. (2018). Income diversification and bank performance: Evidence from BRICS nations. International Journal of Productivity and Performance Management, 67(3). https://doi.org/10.1108/IJPPM-01-2018-0013
Stiroh, K.J. (2004). Diversification in banking: Is noninterest income the answer?. Journal of Money, Credit and Banking, 36(5), 853-882. https://doi.org/10.1353/mcb.2004.0076
Stiroh, K.J. & Rumble, A. (2006). The dark side of diversification: The case of US financial holding companies. Journal of Banking & Finance, 30(8), 2131-2161. https://doi.org/10.1016/j.jbankfin.2005.04.030
Trinugroho, I., Septianto, F., Karyani, E., Hanafi, M.M., Alfitman, S.A. & Sergi, B.S. (2025). Non-performing loans and bank performance: Does institutional quality matter?. International Journal of Economics and Management, 19(1), 85-98. http://doi.org/10.47836/ijeam.19.1.06
Xie, Z., Liu, X., Najam, H., Fu, Q., Abbas, J., Comite, U. & Miculescu, A. (2022). Achieving financial sustainability through revenue diversification: A green pathway for financial institutions in Asia. Sustainability, 14(6), 3512. https://doi.org/10.3390/su14063512
