Tài chính hóa và đầu tư bất hiệu quả: bằng chứng từ doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2753Từ khóa:
Tài chính hóa, đầu tư bất hiệu quả, hiệu quả đầu tư, SGMMTóm tắt
Nghiên cứu này phân tích tác động của tài chính hóa đến đầu tư bất hiệu quả của 1.363 doanh nghiệp phi tài chính niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2016–2024. Đầu tư bất hiệu quả được đo lường bằng phương pháp phần dư tuyệt đối theo Richardson (2006), phản ánh mức độ lệch khỏi đầu tư tối ưu, ước lượng bằng phương pháp System GMM (SGMM) với sai số được hiệu chỉnh Windmeijer. Kết quả thực nghiệm cho thấy tài chính hóa có tác động dương và có ý nghĩa thống kê lên đầu tư bất hiệu quả của doanh nghiệp. Khi tỷ trọng tài sản tài chính gia tăng, mức độ sai lệch của đầu tư so với mức tối ưu cũng tăng lên, ủng hộ quan điểm “lấn át” đầu tư thực. Phân tích sâu cho thấy tác động này chủ yếu thể hiện ở việc làm trầm trọng thêm tình trạng đầu tư dưới mức, trong khi không tìm thấy bằng chứng về ảnh hưởng đối với đầu tư vượt mức. Hiệu ứng của tài chính hóa chỉ có ý nghĩa ở nhóm doanh nghiệp nhỏ, và không còn ý nghĩa ở doanh nghiệp lớn.
Tài liệu tham khảo
Arellano, M., & Bover, O. (1995). Another look at the instrumental variable estimation of error-components models. Journal of econometrics, 68(1), 29-51. https://doi.org/10.1016/0304-4076(94)01642-D
Arrighi, G. (1994). The Long Twentieth Century: Money, Power, and the Origins of Our Times. Verso.
Blundell, R., & Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of econometrics, 87(1), 115-143. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(98)00009-8
Chen, S., Sun, Z., Tang, S., & Wu, D. (2011). Government intervention and investment efficiency: Evidence from China. Journal of Corporate Finance, 17(2), 259–271. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2010.08.004
Davis, G. F., & Kim, S. (2015). Financialization of the economy. Annual Review of Sociology, 41(1), 203–221. https://doi.org/10.1146/annurev-soc-073014-112402
Demir, F. (2009). Financial liberalization, private investment and portfolio choice: Financialization of real sectors in emerging markets. Journal of Development Economics, 88(2), 314–324. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2008.04.002
Dương Thị Thùy An & Hồ Thị Thu Thảo (2025). Tập trung quyền lực và minh bạch thông tin: Bằng chứng từ các doanh nghiệp ngành dược tại Việt Nam. Tạp chí khoa học Đại học Mở Thành phố Hồ Chí Minh - Kinh tế và quản trị kinh doanh, 40-54. https://doi.org/10.46223/HCMCOUJS.econ.vi.20.11.4780.2025
Dương Thị Thùy An (2025a). Tỷ lệ nắm giữ tiền mặt và giá trị doanh nghiệp trong bối cảnh hạn chế tài chính. Tạp Chí Kinh tế và Phát triển, 340, 33–43. https://doi.org/10.33301/JED.VI.2611
Dương Thị Thùy An (2025b). Bất định chính sách kinh tế Việt Nam và đầu tư doanh nghiệp. Tạp chí Nghiên cứu Kinh tế và Kinh doanh Châu Á, 36(9), 87-103. https://doi.org/10.24311/jabes/2025.36.9.07
Duong, T. T. A., Kool, C. J. M., & Zhang, L. (2019). Borrowing constraints and export decision: The case of Vietnamese exporters. (Working Papers 19-21) Utrecht School of Economics.
Epstein, G. A. (2005). Introduction: Financialization and the world economy. In G. A. Epstein (Ed.), Financialization and the World Economy (pp. 3–16). Edward Elgar.
Gong, C. M., Gong, P., & Jiang, M. (2023). Corporate financialization and investment efficiency: Evidence from China. Pacific-Basin Finance Journal, 79, 102045. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2023.102045
Jensen, M. C. (1986). Agency cost of free cash flow, corporate finance, and takeovers. American Economic Review, 76(2), 323–329.
Jin, X. M., Mai, Y., & Cheung, A. W. K. (2022). Corporate financialization and fixed investment rate: Evidence from China. Finance Research Letters, 48, 102898. https://doi.org/10.1016/j.frl.2022.102898
Krippner, G. R. (2005). The financialization of the American economy. Socio-Economic Review, 3(2), 173–208. https://doi.org/10.1093/SER/mwi008
Lazonick, W. (2013). The Financialization of the U.S. Corporation: What Has Been Lost, and How It Can Be Regained. Seattle University Law Review, 36(2), 857–909.
Liu, L., & He, J. (2023). Does financialization affect firm’s R&D investment? Evidence from China. Finance Research Letters, 58, 104311. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.104311
Liu, Y., Liang, Y., Lan, S., & Lu, Z. (2024). Corporate financialization and overseas investment efficiency: Evidence from China. Finance Research Letters, 69, 106103. https://doi.org/10.1016/j.frl.2024.106103
Myers, S., & Majluf, N. (1984). Corporate financing and investment decisions when firms have information that investors do not have. Journal of Financial Economics, 13(2), 187–222. https://doi.org/10.1016/0304-405X(84)90023-0
Orhangazi, Ö. (2008). Financialisation and capital accumulation in the non-financial corporate sector: A theoretical and empirical investigation on the US economy: 1973–2003. Cambridge Journal of Economics, 32(6), 863–886. https://doi.org/10.1093/cje/ben009
Richardson, S. (2006). Over-investment of free cash flow. Review of Accounting Studies, 11(2–3), 159–189. https://doi.org/10.1007/s11142-006-9012-1
Sawyer, M. (2014). What is financialization? International Journal of Political Economy, 42(4), 5–18.
Tang, H., & Zhang, C. (2019). Investment risk, return gap, and financialization of non-listed non-financial firms in China. Pacific-Basin Finance Journal, 58, 101213. https://doi.org/10.1016/j.pacfin.2019.101213
Tori, D., & Onaran, Ö. (2018). The effects of financialization on investment: evidence from firm-level data for the UK. Cambridge Journal of Economics, 42(5), 1393–1416. https://doi.org/10.1093/cje/bex085
Trần Ngọc Mai, & Trần Mạnh Hà (2025). Tài chính hoá doanh nghiệp: Góc nhìn từ các doanh nghiệp niêm yết ngành bất động sản Việt Nam. Tạp chí Khoa học và Công nghệ Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội, 61(4), 198-203. https://doi.org/10.57001/huih5804.2025.107
Wang, J., & Zhu, S. (2025). Impact of economic policy uncertainty on corporate investment efficiency: Moderating roles of financing constraints and financialisation. International Review of Economics and Finance, 98, 103897. https://doi.org/10.1016/j.iref.2025.103897
Yang, T., Liu, X., & Xu, B. (2025). Does the financialization of entity enterprises hinder efficient growth? Finance Research Letters, 84, 107801. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.107801
Yin, L., Zhang, J., & Li, Y. (2025). Firm financialization: The role of policy inconsistency. Finance Research Letters, 80, 107405. https://doi.org/10.1016/j.frl.2025.107405
Zhang, H., An, R., & Zhong, Q. (2019). Anti-corruption, government subsidies, and investment efficiency. China Journal of Accounting Research, 12(1), 113-133. https://doi.org/10.1016/j.cjar.2018.12.001
