Thu ngân sách từ thuế trong bối cảnh hội nhập kinh tế và chuyển đổi số tại Việt Nam: Bằng chứng từ mô hình ARDL
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.2991Từ khóa:
Thu ngân sách từ thuế, tăng trưởng kinh tế, FDI, độ mở thương mại, chuyển đổi số, ARDLTóm tắt
Nghiên cứu này phân tích tác động của tăng trưởng kinh tế (GDP), đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), độ mở thương mại (TRADE) và chuyển đổi số (DIG) đến thu ngân sách từ thuế (TAX) tại Việt Nam bằng mô hình ARDL, sử dụng dữ liệu chuỗi thời gian giai đoạn 2003–2023. Kết quả cho thấy trong ngắn hạn, GDP và TRADE có tác động tích cực đến thu ngân sách từ thuế với hệ số lần lượt là 0,045 và 0,161, trong khi FDI không có ý nghĩa thống kê. Ngược lại, trong dài hạn, FDI có tác động tích cực đến TAX với hệ số 0,146, còn GDP và TRADE không có ảnh hưởng đáng kể. Đồng thời, DIG có tác động tiêu cực đến thu ngân sách từ thuế trong cả ngắn hạn và dài hạn với hệ số lần lượt là -0,132 và -0,086, phản ánh những thách thức trong quản lý thuế trong bối cảnh kinh tế số. Từ đó, nghiên cứu hàm ý rằng Việt Nam cần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao hiệu quả thu hút FDI và hoàn thiện cơ chế quản lý thuế đối với các hoạt động kinh tế số nhằm bảo đảm nguồn thu ngân sách ổn định và bền vững.
Tài liệu tham khảo
Adegboye, A., U. Uwuigbe, S. Ojeka, O. Uwuigbe, O. Dahunsi, & K. Adegboye. (2022). Driving Information Communication Technology for Tax Revenue Mobilization in Sub-Saharan Africa. Telecommunications Policy, 46(7) 102329. https://doi.org/10.1016/j.telpol.2022.102329
Alabede, J. O. (2018). Economic freedom and tax revenue performance in sub-Saharan Africa. Journal of Financial Reporting and Accounting, 16(4), 610-638. https://doi.org/10.1108/JFRA-04-2017-0024
Anastasiou, A., C. Kalligosfyris, & E. Kalamara. (2024). Determinants of Tax Revenue Performance in European Countries: A Panel Data Investigation. International Journal of Public Administration, 47(4), 227–242. https://doi.org/10.1080/01900692.2022.2111578
Bahrini, R., & Qaffas, A. A. (2019). Impact of information and communication technology on economic growth: Evidence from developing countries. Economies, 7(1), 21. https://doi.org/10.3390/economies7010021
Basheer, M., Ahmad, A., & Hassan, S. (2019). Impact of economic and financial factors on tax revenue: Evidence from the Middle East countries. Accounting, 5(2), 53-60. http://dx.doi.org/10.5267/j.ac.2018.8.001
Camara, A. (2023). The effect of foreign direct investment on tax revenue. Comparative Economic Studies, 65(1), 168-190. https://doi.org/10.1057/s41294-022-00195-2
Cao, T. H., & Bui, T. T. T. (2024). The role of digitalization in the relationship between financial development and economic growth in Vietnam. In Proceedings of the Sixth International Conference on Finance and Accounting for the Promotion of Sustainable Development in the Private Sector (FASPS 6), Vol. 6, pp. 692–706.
Chamisa, M. G., & Sunde, T. (2024). Key determinants of tax revenue in Zimbabwe: assessment using autoregressive distributed lag (ARDL) approach. Cogent Economics & Finance, 12(1). https://doi.org/10.1080/23322039.2024.2386130
Garg, S., S. Mittal, & A. Garg. (2025). Navigating the Determinants of Tax Revenue: Deciphering Revenue Resurgence for G-20 Nations. Journal of Economic and Administrative Sciences, 1–19. https://doi.org/10.1108/JEAS-12-2024-0522
Gasparėnienė, L., Kliestik, T., Šivickienė, R., Remeikienė, R., & Endrijaitis, M. (2022). Impact of foreign direct investment on tax revenue: The case of the European Union. Journal of competitiveness., 14(1), 43-60. https://doi.org/10.7441/joc.2022.01.03
Gnangnon, S. K., & J. F. Brun. (2018). Impact of Bridging the Internet Gap on Public Revenue Mobilization. Information Economics and Policy, 43, 23–33. https://doi.org/10.1016/j.infoecopol.2018.04.001
Gomes, S., Lopes, J. M., & Ferreira, L. (2022). The impact of the digital economy on economic growth: The case of OECD countries. RAM. Revista de Administração Mackenzie, 23(6), eRAMD220029. https://doi.org/10.1590/1678-6971/eRAMD220029.en
Hanrahan, D. (2021). Digitalization as a determinant of tax revenues in OECD countries: A static and dynamic panel data analysis. Athens journal of business & economics, 7(4), 321-348. https://doi.org/10.30958/ajbe.7-4-2
Juliannisa, I. A., Parianom, R., & Abrianto, A. (2023). Does GDP Affect Tax Revenue?. EcceS: Economics Social and Development Studies, 10(1), 69-89. https://doi.org/10.24252/ecc.v10i1.33170
Kimm Gnangnon, S. (2017). Impact of foreign direct investment (FDI) inflows on non-resource tax and corporate tax revenue. Economics Bulletin, 37(4), 2890-2904.
Leuthold, J. H. (1991). Tax shares in developing economies a panel study. Journal of development Economics, 35(1), 173-185. https://doi.org/10.1016/0304-3878(91)90072-4
Minh Ha, N., Tan Minh, P., & Binh, Q. M. Q. (2022). The determinants of tax revenue: A study of Southeast Asia. Cogent Economics & Finance, 10(1). https://doi.org/10.1080/23322039.2022.2026660
Musgrave, R. A. (1959). The theory of public finance: A study in public economy. McGraw-Hill.
Neog, Y., & Gaur, A. K. (2020). Macro-economic determinants of tax revenue in India: an application of dynamic simultaneous equation model. International Journal of Economic Policy in Emerging Economies, 13(1), 13-35. https://doi.org/10.1504/IJEPEE.2020.106679
Nguyễn Thanh Nhã & Cao Tấn Huy (2025). Nghiên cứu doanh thu thuế tại các quốc gia Châu Á: Tác động của tài chính toàn diện. Tạp chí Nghiên cứu Tài chính - Marketing, 16(4), 1-12. https://doi.org/10.52932/jfmr.v16i4.612
OECD (2008). Handbook on constructing composite indicators: Methodology and user guide. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264043466-en
OECD (2025). Revenue statistics database. https://www.oecd.org/tax/revenue-statistics
Omodero, C. O., & Yado, J. L. (2024). Effects of Foreign Direct Investment and Trade Openness on Tax Earnings: A Study of Selected Sub-Saharan African Economies. Economies, 12(12), 342. https://doi.org/10.3390/economies12120342
Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326. https://doi.org/10.1002/jae.616
Pratomo, A. W. (2020). The effect of foreign direct investment on tax revenue in developing countries. Jurnal BPPK: Badan Pendidikan Dan Pelatihan Keuangan, 13(1), 83-95.
Ristić Cakić, M., Kalaš, B., Đurović Todorović, J., & Đorđević, M. (2025). Economic drivers of tax revenue: insights from European economies. Post-Communist Economies, 37(5), 499–515. https://doi.org/10.1080/14631377.2025.2461929
Shin, Y., & Pesaran, M. H. (1999). An autoregressive distributed lag modeling approach to cointegration analysis. In Econometrics and economic theory in the 20th century: The Ragnar Frish centennial symposium (pp. 371-413). Cambridge University Press.
World Bank (2024). World Development Indicators. World Bank. https://databank.worldbank.org/source/world-development-indicators
