Tác động của quản trị doanh nghiệp và đặc điểm tài chính đến tránh thuế thu nhập doanh nghiệp của các doanh nghiệp niêm yết
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3020Từ khóa:
Quản trị doanh nghiệp, Tránh thuế, Đặc điểm tài chính doanh nghiệp, Vĩ mô, Thị trường mới nổi, Việt NamTóm tắt
Nghiên cứu phân tích tác động của quản trị doanh nghiệp và đặc điểm tài chính đến hành vi tránh thuế thu nhập doanh nghiệp của 337 công ty niêm yết tại Việt Nam giai đoạn 2014–2024. Kết quả SYS-GMM cho thấy hành vi tránh thuế có tính bền vững theo thời gian khi biến phụ thuộc trễ mang hệ số dương và các yếu tố quy mô hội đồng quản trị và sở hữu của hội đồng quản trị, sở hữu của CEO ảnh hưởng đáng kể đến mức độ tránh thuế. Điều thú vị là tác động của số lượng thành viên Ban giám đốc không hoàn toàn đồng nhất giữa các tiêu chí đo lường. Chi phí khấu hao và mức độ hạn chế tài chính đóng vai trò quan trọng đối với tránh thuế thu nhập doanh nghiệp. Nghiên cứu cung cấp hàm ý chính sách về nâng cao chất lượng quản trị và tăng cường minh bạch nhằm hạn chế hành vi tránh thuế mang tính cơ hội tại thị trường mới nổi.
Tài liệu tham khảo
Armstrong, C. S., Blouin, J. L., Jagolinzer, A. D., & Larcker, D. F. (2015). Corporate governance, incentives, and tax avoidance. Journal of Accounting and Economics, 60(1), 1-17. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2015.02.003
Badertscher, B. A., Katz, S. P., & Rego, S. O. (2013). The separation of ownership and control and corporate tax avoidance. Journal of Accounting and Economics, 56(2-3), 228-250. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2013.08.005
Baek, K. J., & Yeo, Y. J. (2025). Impact of Sustainable Tax Strategy Development on Investment Scale and Corporate Value: Evidence from Korea. Administrative Sciences, 15(11), 453. https://doi.org/10.3390/admsci15110453
Bayar, O., Huseynov, F., & Sardarli, S. (2018). Corporate governance, tax avoidance, and financial constraints. Financial Management, 47(3), 651-677.
Beer, S., & de Mooij, R. (2024). Coming clean on your taxes. Economic Analysis and Policy, 84, 455-474.
Boubakri, N., Cosset, J. C., Mishra, D., & Somé, H. Y. (2023). The value of risk-taking in mergers: Role of ownership and country legal institutions. Journal of Empirical Finance, 70, 427-444.
Bradshaw, M., Liao, G., & Ma, M. S. (2019). Agency costs and tax planning when the government is a major shareholder. Journal of Accounting and Economics, 67(2-3), 255-277.
Bratten, B., Gleason, C. A., Larocque, S. A., & Mills, L. F. (2017). Forecasting taxes: New evidence from analysts. The Accounting Review, 92(3), 1-29.
Chen, C., Shi, S., Song, X., & Zheng, S. X. (2021). Financial constraints and cross-listing. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 71, 101305. https://doi.org/10.1016/j.intfin.2021.101290
Chen, R., El Ghoul, S., Guedhami, O., Wang, H., & Yang, Y. (2022). Corporate Governance and Tax Avoidance: Evidence from U.S. Cross-Listing. The Accounting Review, 97, 49–78. https://doi.org/10.2308/TAR-2019-0296.
Chen, S., Chen, X., Cheng, Q., & Shevlin, T. (2010). Are family firms more tax aggressive than non-family firms? Journal of Financial Economics, 95(1), 41—61. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2009.02.003
Chen, Y., Ge, R., Louis, H., & Zolotoy, L. (2019). Stock liquidity and corporate tax avoidance. Review of Accounting Studies, 24(1), 309-340.
De Simone, L., Nickerson, J., Seidman, J., & Stomberg, B. (2020). How reliably do empirical tests identify tax avoidance?. Contemporary Accounting Research, 37(3), 1536-1561.
Desai, M. A. (2009). Corporate Tax Avoidance and Firm Value. Review of Economics and Statistics, 91(3), 537-546. https://doi.org/10.1162/rest.91.3.537
Desai, M. A., & Dharmapala, D. (2006). Corporate tax avoidance and high-powered incentives. Journal of Financial Economics, 79(1), 145-179. https://doi.org/10.1016/j.jfineco.2005.02.002
Drake, K., Hamilton, R., & Lusch, S.J. (2020). Are declining effective tax rates indicative of tax avoidance? Insight from effective tax rate reconciliations. Journal of Accounting and Economics, 70, 1-24.
Dyreng, S. D., Hanlon, M., & Maydew, E. L. (2008). Long‐Run Corporate Tax Avoidance. Accounting Review, 83(1), 61-82. https://doi.org/10.2308/accr.2008.83.1.61
Dyreng, S., Hanlon, M., & Maydew, E. (2010). The effects of managers on corporate tax avoidance. The Accounting Review, 85, 1163–1189.
Gaaya, S., Lakhal, N., & Lakhal, F. (2017). Does family ownership reduce corporate tax avoidance? The moderating effect of audit quality. Managerial Auditing Journal, 32(7), 731-744.
Guenther, D.A., Wilson, R.J., & Wu, K. (2019). Tax uncertainty and incremental tax avoidance. The Accounting Review, 94, 229-247.
Hanlon, M., & Heitzman, S. (2010). A review of tax research. Journal of Accounting and Economics, 50(2-3), 127-178. https://doi.org/10.1016/j.jacceco.2010.09.002
Hanlon, M., Hoopes, J. L., & Shackelford, D. A. (2025). Corporate tax shaming. National Tax Journal, 78(3), 767-788.
Haque, T., Pham, T. P., & Yang, J. (2023). Geopolitical risk, financial constraints, and tax avoidance. Journal of International Financial Markets, Institutions and Money, 88, 101858.
Hasan, A., Anwar, W., Zahir-Ul-Hassan, M. K., & Ahmed, A. (2024). Corporate governance and tax avoidance: evidence from an emerging market. Applied Economics, 56(22), 2688-2704.
Hasan, I., Kim, I., Teng, H., & Wu, Q. (2022). The effect of foreign institutional ownership on corporate tax avoidance: International evidence. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 46, 100440.
Hasan, M.M., Lobo, G.J., & Qiu, B. (2021). Organizational capital, corporate tax avoidance, and firm value. Journal of Corporate Finance, 70, 102050.
Hopland, A. O., Bjerksund, P., & Schjelderup, G. (2024). The taxation of Norway’s richest. Nordic Tax Journal, 2024(s1), 72-82.
Jensen, M. C. (1993). The modern industrial revolution, exit, and the failure of internal control systems. the Journal of Finance, 48(3), 831-880.
Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X
Kaplan, S. & Zingales, L. (1997). Do financing constraints explain why investment is correlated with cash flow?. Quarterly Journal of Economics, 112(1), 169-215.
Kovermann, J., & Velte, P. (2019). The impact of corporate governance on corporate tax avoidance—A literature review. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 36, 100270. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2019.100270
Kovermann, J., & Velte, P. (2021). CSR and tax avoidance: A review of empirical research. Corporate Ownership and Control, 18(2), 20-39.
Kubick, T. R., Lynch, D. P., Mayberry, M. A., & Omer, T. C. (2016). The effects of regulatory scrutiny on tax avoidance: An examination of SEC comment letters. Accounting Review, 91(6), 1751–1780.
Lee, H. A. (2024). Exploring the relationship between environmental, social, and governance and tax avoidance strategies. SAGE Open, 14(4), 21582440241298089. https://doi.org/10.1177/21582440241298089
Lee, Y. J. (2021). The effects of analysts’ tax expense forecast accuracy on corporate tax avoidance: An international analysis. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 17(2), 100243. https://doi.org/10.1016/j.jcae.2021.100243
Lee, Y., Shevlin, T., & Venkat, A. (2023). The effect of tax avoidance on capital structure choices. Journal of the American Taxation Association, 45(1), 91-115.
Minnick, K. & Noga, T. (2010) Do Corporate Governance Characteristics Influence Tax Management? Journal of Corporate Finance, 16, 703-718. https://doi.org/10.1016/j.jcorpfin.2010.08.005
Nguyễn Công Phương (2024) Đặc điểm công ty có ảnh hưởng đến tránh thuế ở các công ty phi tài chính niêm yết trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, 324, 19-27.
Nguyễn Hoàng Anh & Vũ Hoàng Phúc (2021). Các yếu tố ảnh hưởng đến hành vi tránh thuế của doanh nghiệp niêm yết trên sàn UPCOM. Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng, 234, 70-80.
Nguyen, M. H., Tran, T. P., & Pham, M. V. (2022). Relationship between tax avoidance and institutional ownership over business cost of debt. Cogent Economics & Finance, 10(1), 2026005. https://doi.org/10.1080/23322039.2022.2026005
Rego, S. O., & Wilson, R. (2012). Equity Risk Incentives and Corporate Tax Aggressiveness. Journal of Accounting Research, 50(3), 775—810.
Richardson, G., Taylor, G., & Lanis, R. (2013). The impact of board of director oversight characteristics on corporate tax aggressiveness: An empirical analysis. Journal of Accounting and Public policy, 32(3), 68-88. https://doi.org/10.1016/j.jaccpubpol.2013.02.004
Richardson, G., Wang, B., & Zhang, X. (2016). Ownership structure and corporate tax avoidance: Evidence from publicly listed private firms in China. Journal of Contemporary Accounting & Economics, 12(2), 141-158.
Silva, E. M., Martinez, A. L., Zanoteli, E. J., & Sarlo Neto, A. (2024). Impact of Tax Policies on Foreign Direct Investment: A Decade of Bibliometric Analysis and Systematic Review. Latin American Business Review, 25(3-4), 235-262.
Tang, T.Y.H. (2019). The value implications of tax avoidance across countries. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 34, 615–638. https://doi.org/10.1177/0148558X17742821.
Thomsen, M., & Watrin, C. (2018). Tax avoidance over time: a comparison of European and U.S. firms. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 33, 40-63. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2018.11.002
Trương Thùy Vân (2022). Sử dụng GMM nghiên cứu nhân tố ảnh hưởng đến chênh lệch giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế của các doanh nghiệp niêm yết ở Việt Nam. Tạp chí Khoa học Kinh tế, 10(1), 63-71.
Zhang, L., Peng, L., Fu, X., Zhang, Z., & Wang, Y. (2023). Alternative corporate governance: Does tax enforcement improve the performance of mergers and acquisitions in China?. Corporate Governance: An International Review, 31(4), 647-666.
