Đầu tư trực tiếp nước ngoài và phân bổ ngân sách cho giáo dục tại Việt Nam
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3039Từ khóa:
Phân bổ ngân sách, chi tiêu cho giáo dục, đầu tư trực tiếp nước ngoài, mô-men tổng quát hệ thốngTóm tắt
Nghiên cứu này đánh giá tác động của dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến quyết định phân bổ ngân sách cho giáo dục tại 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam giai đoạn 2015-2023. Bằng phương pháp Mô-men tổng quát hệ thống (System GMM) nhằm kiểm soát hiện tượng nội sinh, kết quả cho thấy dòng vốn FDI có tác động cùng chiều, giúp nới lỏng ràng buộc tài khóa để gia tăng đầu tư cho giáo dục. Ngược lại, áp lực gia tăng quy mô kinh tế địa phương và sự phụ thuộc vào trợ cấp ngân sách trung ương lại tác động ngược chiều, làm suy giảm tỷ trọng ngân sách giáo dục. Thêm vào đó, chất lượng quản trị địa phương đóng vai trò tích cực trong việc thúc đẩy phân bổ nguồn lực công hiệu quả cho giáo dục. Từ đó, nghiên cứu đề xuất các chính sách như gắn kết thu hút FDI với quy hoạch nhân lực, thiết lập cơ chế giám sát bảo vệ ngân sách cho giáo dục, nâng cao năng lực tự chủ tài khóa và cải thiện môi trường quản trị địa phương.
Tài liệu tham khảo
Arellano, M. & Bond, S. (1991). Some tests of specification for panel data: Monte Carlo evidence and an application to employment equations. The Review of Economic Studies, 58(2), 277-297. https://doi.org/10.2307/2297968
Bahl, R. & Bird, R. (2008). Subnational taxes in developing countries: The way forward. Public Budgeting & Finance, 28(4), 1-25. https://doi.org/10.1111/j.1540-5850.2008.00914.x
Baidoo, S.T., Sakyi, D., Ayesu, E.K., Asante, G.N. & Dramani, J.B. (2023). Estimating the effect of economic globalization on welfare in Africa. SN Business & Economics, 3(9), 168. https://doi.org/10.1007/s43546-023-00543-z
Barro, R.J. (1991). Economic growth in a cross-section of countries. The quarterly journal of economics, 106(2), 407-443. https://doi.org/10.2307/2937943
Blundell, R. & Bond, S. (1998). Initial conditions and moment restrictions in dynamic panel data models. Journal of Econometrics, 87(1), 115-143. https://doi.org/10.1016/S0304-4076(98)00009-8
Bond, S.R. (2002). Dynamic panel data models: a guide to micro data methods and practice. Portuguese Economic Journal, 1(2), 141-162. https://doi.org/10.1007/s10258-002-0009-9
Borensztein, E., De Gregorio, J. & Lee, J.W. (1998). How does foreign direct investment affect economic growth?. Journal of International Economics, 45(1), 115-135. https://doi.org/10.1016/s0022-1996(97)00033-0
Do, Q.A., Do, A.D., Doan, M.H., Le, Q.H., Le, A.D. & Nguyen, T.T.D. (2024). Spatial effects of foreign direct investment on wage inequality in Vietnam. Cogent Economics & Finance, 12(1), 2293297. https://doi.org/10.1080/23322039.2023.2293297
Drazen, A. & Eslava, M. (2010). Electoral manipulation via voter-friendly spending: Theory and evidence. Journal of Development Economics, 92(1), 39-52. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco.2009.01.001
Dunning, J.H. (2000). The eclectic paradigm as an envelope for economic and business theories of MNE activity. International business review, 9(2), 163-190. https://doi.org/10.1016/s0969-5931(99)00035-9
Eyraud, L. & Lusinyan, L. (2013). Vertical fiscal imbalances and fiscal performance in advanced economies. Journal of Monetary Economics, 60(5), 571-587. https://doi.org/10.1016/j.jmoneco.2013.04.012
Heller, P.S. (2005). Understanding fiscal space (Policy Discussion Paper No. 2005/004). International Monetary Fund. https://doi.org/10.5089/9781451975635.003
Iliopoulos, P. & De Witte, K. (2024). The expenditure composition and trade-offs in local government budgets. Socio-Economic Planning Sciences, 93, 101900. https://doi.org/10.1016/j.seps.2024.101900
IMF (2009). Balance of payments and international investment position manual (6th ed.). International Monetary Fund.
Keen, M. & Marchand, M. (1997). Fiscal competition and the pattern of public spending. Journal of Public Economics, 66(1), 33-53. https://doi.org/10.1016/S0047-2727(97)00035-2
Malesky, E.J. (2008). Straight ahead on red: How foreign direct investment empowers subnational leaders. The Journal of Politics, 70(1), 97-119. https://doi.org/10.1017/S0022381607080085
Mauro, P. (1998). Corruption and the composition of government expenditure. Journal of Public Economics, 69(2), 263-279. https://doi.org/10.1016/s0047-2727(98)00025-5
Musah, A., Kodjie, P.K. & Abdulai, M. (2024). Short-term and long-term effects of foreign direct investment on tax revenue: Empirical evidence from an emerging economy. Journal of Humanities and Applied Social Sciences, 6(4), 331-344. https://doi.org/10.1108/JHASS-08-2023-0099
Nickell, S. (1981). Biases in dynamic models with fixed effects. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 49(6), 1417-1426. https://doi.org/10.2307/1911408
OECD (2008). OECD benchmark definition of foreign direct investment (4th ed.). OECD Publications. https://doi.org/10.1787/024d2ada-en
OECD (2021). Tax challenges arising from digitalisation of the economy – Global anti-base erosion model rules (Pillar Two): Inclusive framework on BEPS. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/782bac33-en
Rodrik, D. (1998). Why do more open economies have bigger governments?. Journal of Political Economy, 106(5), 997-1032. https://doi.org/10.1086/250038
Rogoff, K. (1990). Equilibrium political budget cycles. The American Economic Review, 80(1), 21-36.
Schultz, T.W. (1961). Investment in human capital. The American economic review, 51(1), 1-17.
Slaski, A. & Bauerle Danzman, S. (2025). Competing to lose: FDI, investment incentives, and taxation capacity under fiscal federalism. Business and Politics, 1-21. https://doi.org/10.1017/bap.2025.10014
Song, W. & Zhao, K. (2023). Balancing fiscal expenditure competition and long-term innovation investment: Exploring trade-offs and policy implications for local governments. PLoS ONE, 18(11), e0293158. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0293158
Tổng cục Thống kê (2024). Niên giám thống kê Việt Nam. Nhà xuất bản Thống kê.
Vu, H.P. (2024). Spatial impact of public investment on province’s economic growth in Vietnam. In 11th International Conference on Emerging Challenges: Smart Business and Digital Economy 2023 (ICECH 2023) (pp. 70-82). Atlantis Press. https://doi.org/10.2991/978-94-6463-348-1_8
