Hành vi chuyển đổi số thông minh dưới góc nhìn của lý thuyết nhận thức xã hội nghề nghiệp (SCCT): Vai trò của năng lực lưỡng dụng nhóm và sự tự tin vào năng lực
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3066Từ khóa:
Hành vi chuyển đổi số thông minh, lý thuyết nhận thức xã hội nghề nghiệp, năng lực lưỡng dụng nhóm, sự tự tin vào năng lực chuyển đổi số thông minhTóm tắt
Trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng phổ biến, năng lực lưỡng dụng nhóm trong việc vừa khai thác hiệu quả công nghệ hiện có vừa linh hoạt áp dụng công nghệ mới, đang trở thành yếu tố then chốt thúc đẩy chuyển đổi số thông minh. Hơn nữa, để phát triển trong môi trường đầy biến động, doanh nghiệp không những cần nâng cao năng lực mà còn phải xem xét đến sự tự tin vào năng lực trong chuyển đổi số của nhân viên. Vì vậy, nghiên cứu này khám phá mối quan hệ giữa năng lực lưỡng dụng nhóm và hành vi chuyển đổi số thông minh, đồng thời kiểm định vai trò trung gian của sự tự tin vào năng lực chuyển đổi số thông minh trong mối quan hệ này. Nghiên cứu sử dụng mẫu gồm 316 nhân viên tri thức trong các doanh nghiệp công nghệ cao. Dữ liệu được phân tích bằng phương pháp mô hình cấu trúc PLS-SEM thông qua phần mềm SmartPLS 4. Kết quả cho thấy năng lực lưỡng dụng nhóm có tác động trực tiếp và gián tiếp đáng kể đến hành vi chuyển đổi số thông qua sự tự tin vào năng lực chuyển đổi số. Nghiên cứu cung cấp những hàm ý thực tiễn cho các nhà quản lý doanh nghiệp, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển năng lực lưỡng dụng nhóm trong bối cảnh chuyển đổi số tại Việt Nam.
Tài liệu tham khảo
Alo, O. (2023). The role of ambidextrous leadership in developing team-level ambidexterity: exploring the supporting roles of reflective conversations and ambidextrous HRM. Africa Journal of Management, 9(1), 70-96. https://doi.org/10.1080/23322373.2022.2155122
Bandura, A., & Wessels, S. (1997). Self-efficacy (Vol. 10). Cambridge University Press Cambridge.
Berraies, S., Ben Rejeb, W., & Cherbib, J. (2025). Distributed leadership and team ambidexterity: unpacking the sequential mediation of team climate innovation and knowledge management in teams. Journal of Organizational Change Management, 38(2), 471-500. https://doi.org/10.1108/JOCM-06-2024-0323
Chen, G., Gully, S. M., & Eden, D. (2001). Validation of a new general self-efficacy scale. Organizational research methods, 4(1), 62-83. https://doi.org/10.1177/109442810141004
Chen, Y.-C., & Lin, Y.-H. (2025). Does organizational ambidextrous learning matter for digital transformation? Management Decision, 1-22. https://doi.org/10.1108/MD-01-2025-0068
Cheng, R. C.-N., Men, X., Hsieh, J. P.-A., Cheng, Z. J., Cui, X., Wang, T., & Hsu, S.-H. (2023). The effects of IT chargeback on strategic alignment and performance: the contingent roles of business executives' IT competence and CIOs' business competence. Internet Research, 33(1), 57-83. https://doi.org/10.1108/INTR-11-2020-0630
Gong, L., Zhang, S., Guang, J., Liu, Z., & Fu, L. (2025). Where does individual ambidexterity come from under digital work context? Inclusive leadership, team knowledge acquisition, and team knowledge sharing. Journal of Knowledge Management, 29(4), 1162-1190. https://doi.org/10.1108/JKM-05-2024-0621
Gun, L., Imamoglu, S. Z., Turkcan, H., & Ince, H. (2024). Effect of digital transformation on firm performance in the uncertain environment: transformational leadership and employee self-efficacy as antecedents of digital transformation. Sustainability, 16(3), 1200. https://doi.org/10.3390/su16031200
Hair, J. F., Risher, J. J., Sarstedt, M., & Ringle, C. M. (2019). When to use and how to report the results of PLS-SEM. European business review, 31(1), 2-24. https://doi.org/10.1108/EBR-11-2018-0203
Hoessler, S., & Carbon, C.-C. (2024). Guiding incumbent companies in navigating digital transformations: A qualitative study on structural ambidexterity and strategic leadership. Journal of Entrepreneurship, Management and Innovation, 20(4), 49-72. https://doi.org/10.7341/20242043
Holotiuk, F., Beimborn, D., & Hund, A. (2024). Mechanisms for achieving ambidexterity in the context of digital transformation: Insights from digital innovation labs. https://fis.uni-bamberg.de/handle/uniba/105954
Jansen, J. J., Kostopoulos, K. C., Mihalache, O. R., & Papalexandris, A. (2016). A socio‐psychological perspective on team ambidexterity: The contingency role of supportive leadership behaviours. Journal of management Studies, 53(6), 939-965. https://doi.org/10.1111/joms.12183
Jin, H., Su, Y., Wang, Z., & Zhou, X. (2025). Cross-level influence mechanisms of digital transformation on employee innovation behaviour from a multidimensional capital perspective. Management Decision. https://doi.org/10.1108/MD-03-2024-0613
Kauppila, O. P., & Tempelaar, M. P. (2016). The social‐cognitive underpinnings of employees’ ambidextrous behaviour and the supportive role of group managers’ leadership. Journal of management Studies, 53(6), 1019-1044. https://doi.org/10.1111/joms.12192
Kostopoulos, K. C., & Bozionelos, N. (2011). Team exploratory and exploitative learning: Psychological safety, task conflict, and team performance. Group & Organization Management, 36(3), 385-415. https://doi.org/10.1177/1059601111405985
Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of vocational behavior, 45(1), 79-122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
Liu, Q., & Kamioka, T. (2025). The effects of employees' digital growth mindset and supervisors’ coaching behaviour on digital self-efficacy. Technology in Society, 81, 102875. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2025.102875
Liu, Q.-R., Liu, J.-M., & He, Z.-P. (2023). Digital transformation ambidexterity and business performance. Journal of Enterprise Information Management, 36(5), 1402-1420. https://doi.org/10.1108/JEIM-08-2022-0280
Liu, Y., & Song, P. (2024). Research on the influence of firm digital intelligence transformation and management innovation on performance and sustainable development: Empirical evidence from China. Sustainability, 16(17), 7578. https://doi.org/10.3390/su16177578
Lubatkin, M. H., Simsek, Z., Ling, Y., & Veiga, J. F. (2006). Ambidexterity and performance in small-to medium-sized firms: The pivotal role of top management team behavioral integration. Journal of management, 32(5), 646-672. https://doi.org/10.1177/0149206306290712
Malodia, S., Mishra, M., Fait, M., Papa, A., & Dezi, L. (2023). To digit or to head? Designing digital transformation journey of SMEs among digital self-efficacy and professional leadership. Journal of Business Research, 157, 113547. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2022.113547
March, J. G. (1991). Exploration and exploitation in organizational learning. Organization science, 2(1), 71-87. https://doi.org/10.1287/orsc.2.1.71
Mom, T. J., Fourné, S. P., & Jansen, J. J. (2015). Managers’ work experience, ambidexterity, and performance: The contingency role of the work context. Human Resource Management, 54(S1), s133-s153. https://doi.org/10.1002/hrm.21663
Morgeson, F. P., & Hofmann, D. A. (1999). The structure and function of collective constructs: Implications for multilevel research and theory development. Academy of management review, 24(2), 249-265. https://doi.org/10.5465/amr.1999.1893935
Mpofu, S., Ndlovu, N., Ndofirepi, T., & Nemashakwe, P. (2025). The influence of organisational ambidexterity on digital efficacy: The moderating role of digital skills. International Journal of Research in Business & Social Science, 14(7), 147-163. https://doi.org/10.20525/ijrbs.v14i7.4545
Nadeem, K., Wong, S. I., Za, S., & Venditti, M. (2024). Digital transformation and industry 4.0 employees: Empirical evidence from top digital nations. Technology in Society, 76, 102434. https://doi.org/10.1016/j.techsoc.2023.102434
Nonaka, I. (1994). A dynamic theory of organizational knowledge creation. Organization science, 5(1), 14-37. https://doi.org/10.1287/orsc.5.1.14
Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Lee, J.-Y., & Podsakoff, N. P. (2003). Common method biases in behavioral research: a critical review of the literature and recommended remedies. Journal of applied psychology, 88(5), 879–903. https://doi.org/10.1037/0021-9010.88.5.879
Rousseau, D. M. (1985). Issues of level in organizational research: Multi-level and cross-level perspectives. Research in organizational behavior.
Salas Vallina, A., Moreno-Luzon, M. D., & Ferrer-Franco, A. (2019). The individual side of ambidexterity: do inspirational leaders and organizational learning resolve the exploitation-exploration dilemma? Employee Relations: The International Journal, 41(3), 592-613. https://doi.org/10.1108/ER-02-2018-0050
Ulfert-Blank, A.-S., & Schmidt, I. (2022). Assessing digital self-efficacy: Review and scale development. Computers & Education, 191, 104626. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2022.104626
Wang, D., Liu, X., & Deng, H. (2022). The perspectives of social cognitive career theory approach in current times. Frontiers in psychology, 13, 1023994. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1023994
Wu, T.-J., Zhang, R.-X., & Li, J.-M. (2025). When employees meet digital-intelligence transformation: Unveiling the role of employee intentions. International Journal of Information Management, 84, 102912. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2025.102912
Zhang, X., Hao, X., & Jia, X. (2026). Enhancing employees’ readiness for digital transformation: findings from SEM and fsQCA approaches based on the planned behavior perspective. Journal of Enterprise Information Management, 39(2), 670-695. https://doi.org/10.1108/JEIM-01-2025-0025
Zhao, J., Wang, X., Yao, X., & Xi, X. (2025). Digital-intelligence transformation, for better or worse? The roles of pace, scope and rhythm. Internet Research, 35(4), 1465-1507. https://doi.org/10.1108/INTR-12-2023-1125
