Kinh tế số, đổi mới xanh và phát thải CO₂ ở Việt Nam: Bằng chứng từ khung STIRPAT mở rộng và mô hình NARDL bất đối xứng
DOI:
https://doi.org/10.33301/JED.VI.3041Từ khóa:
Tác động bất đối xứng, phát thải CO₂, kinh tế số, đổi mới xanh, NARDL, Việt NamTóm tắt
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới xanh và giảm phát thải, nghiên cứu phân tích mối quan hệ giữa kinh tế số, đổi mới xanh và phát thải CO₂ trong khung STIRPAT mở rộng. Dữ liệu giai đoạn 2001-2023 được ước lượng bằng mô hình NARDL để xem xét tác động ngắn hạn, dài hạn và tính bất đối xứng của đổi mới xanh. Kết quả cho thấy chỉ số ICT có quan hệ âm với phát thải CO₂ trong dài hạn. Đổi mới xanh có tác động bất đối xứng: cú sốc dương làm giảm phát thải, còn cú sốc âm hàm ý sự suy giảm đổi mới xanh làm gia tăng phát thải. Quy mô hoạt động kinh tế và tiêu thụ năng lượng làm tăng phát thải dài hạn. Đô thị hóa làm tăng phát thải ngắn hạn nhưng có quan hệ âm trong dài hạn. Kết quả gợi ý thúc đẩy chuyển đổi số xanh, thương mại hóa công nghệ môi trường, nâng cao hiệu quả năng lượng và cải thiện chất lượng đô thị hóa để hỗ trợ mục tiêu giảm phát thải.
Tài liệu tham khảo
Alataş, S. (2021). The role of information and communication technologies for environmental sustainability: Evidence from a large panel data analysis. Journal of Environmental Management, 293, 112889. https://doi.org/10.1016/j.jenvman.2021.112889
Aneja, R., Yadav, M. & Gupta, S. (2024). The dynamic impact assessment of clean energy and green innovation in realizing environmental sustainability of G-20. Sustainable Development, 32(3), 2454-2473. https://doi.org/10.1002/sd.2797
Bhujabal, P., Sethi, N. & Padhan, P.C. (2021). ICT, foreign direct investment and environmental pollution in major Asia Pacific countries. Environmental Science and Pollution Research, 28(31), 42649-42669. https://doi.org/10.1007/s11356-021-13619-w
Dietz, T. & Rosa, E.A. (1994). Rethinking the environmental impacts of population, affluence and technology. Human Ecology Review, 1(2), 277-300. https://www.jstor.org/stable/24706840
Dinh, L.H. & Lin, S.M. (2014). CO2 Emissions, Energy Consumption, Economic Growth and FDI in Vietnam. Managing Global Transitions, 12(3), 219-232. http://www.fm-kp.si/zalozba/ISSN/1581-6311/12_219-232.pdf
Đoàn Ngọc Phúc (2024). Tác động của đầu tư trực tiếp nước ngoài, độ mở thương mại, tăng trưởng kinh tế và đô thị hóa đến lượng phát thải CO2 ở Việt Nam: Tiếp cận bằng mô hình ARDL. Tạp chí Kinh tế và Phát triển, Số đặc biệt, 67-76. https://doi.org/10.33301/JED.VI.1787
Grossman, G.M. & Krueger, A.B. (1991). Environmental impacts of a North American Free Trade Agreement (NBER Working Paper No. 3914). National Bureau of Economic Research. https://doi.org/10.3386/w3914
Grossman, G.M. & Krueger, A.B. (1995). Economic Growth and the Environment. The Quarterly Journal of Economics, 110(2), 353-377. https://doi.org/10.2307/2118443
Haščič, I. & Migotto, M. (2015). Measuring environmental innovation using patent data (OECD Environment Working Papers No. 89). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5js009kf48xw-en.
Hojnik, J. & Ruzzier, M. (2016). What drives eco-innovation? A review of an emerging literature. Environmental Innovation and Societal Transitions, 19, 31-41. https://doi.org/10.1016/j.eist.2015.09.006
IEA (2024). CO₂ emissions in 2023. Paris, France. https://www.iea.org/reports/co2-emissions-in-2023
ITU (2024). Measuring digital development: Facts and figures 2024. Geneva, Switzerland. http://handle.itu.int/11.1002/pub/824af8b4-en
Khoshnevis Yazdi, S. & Dariani, A.G. (2019). CO 2 emissions, urbanisation and economic growth: Evidence from Asian countries. Economic Research-Ekonomska Istraživanja, 32(1), 510-530. https://doi.org/10.1080/1331677X.2018.1556107
Li, Y., Zhang, C., Li, S. & Usman, A. (2022). Energy efficiency and green innovation and its asymmetric impact on CO2 emission in China: A new perspective. Environmental Science and Pollution Research, 29(31), 47810-47817. https://doi.org/10.1007/s11356-022-19161-7
Litvinenko, V.S. (2020). Digital economy as a factor in the technological development of the mineral sector. Natural Resources Research, 29(3), 1521-1541. https://doi.org/10.1007/s11053-019-09568-4
Luqman, M., Rayner, P.J. & Gurney, K.R. (2023). On the impact of urbanisation on CO2 emissions. NPJ Urban Sustainability, 3, 6. doi.org/10.1038/s42949-023-00084-2
Minh, T.B., Ngoc, T.N. & Van, H.B. (2023). Relationship between carbon emissions, economic growth, renewable energy consumption, foreign direct investment, and urban population in Vietnam. Heliyon, 9(6), e17544. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e17544
Mondejar, M.E., Avtar, R., Diaz, H.L.B., Dubey, R.K., Esteban, J., Gómez-Morales, A., Hallam, B., Mbungu, N.T., Okolo, C.C., Prasad, K.A., She, Q. & Garcia-Segura, S. (2021). Digitalization to achieve sustainable development goals: Steps towards a Smart Green Planet. Science of the Total Environment, 794, 148539. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.148539
Nguyen, Q.T. & Thieu, D.H.T. (2023). The effect of urbanization on CO2 emissions in Vietnam-Approached by the autoresgressive distributed lag model (ARDL). VNUHCM Journal of Economics-Law and Management, 7(4), 4969-4980. doi.org/10.32508/stdjelm.v7i4.1273
OECD (2025). OECD economic surveys: Viet Nam 2025. OECD Publishing, Paris, France. https://doi.org/10.1787/fb37254b-en
Panayotou, T. (1993). Empirical tests and policy analysis of environmental degradation at different stages of economic development (Working Paper WP238). International Labour Office. https://www.ilo.org/public/libdoc/ilo/1993/93B09_31_engl.pdf
Pesaran, M.H., Shin, Y. & Smith, R.J. (2001). Bounds Testing Approaches to the Analysis of Level Relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289-326. https://doi.org/10.1002/jae.616
Ren, S., Hao, Y. & Wu, H. (2023). Digitalization and environment governance: Does internet development reduce environmental pollution?. Journal of Environmental Planning and Management, 66(7), 1533-1562. https://doi.org/10.1080/09640568.2022.2033959
Robinson, B.H. (2009). E-waste: An assessment of global production and environmental impacts. Science of the Total Environment, 408(2), 183-191. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2009.09.044
Shin, Y., Yu, B. & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. In Sickles, R.C. & Horrace, W.C. (Eds.), Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications (281-314). Springer, New York. https://doi.org/10.1007/978-1-4899-8008-3_9
Sun, Y., Razzaq, A., Sun, H. & Irfan, M. (2022). The asymmetric influence of renewable energy and green innovation on carbon neutrality in China: Analysis from non-linear ARDL model. Renewable Energy, 193, 334-343. https://doi.org/10.1016/j.renene.2022.04.159
Wang, J., Dong, K., Dong, X. & Taghizadeh-Hesary, F. (2022). Assessing the digital economy and its carbon-mitigation effects: The case of China. Energy Economics, 113, 106198. https://doi.org/10.1016/j.eneco.2022.106198
Wen, J., Khalid, S., Mahmood, H., Alam, K. & Zakaria, M. (2025). Examining the influence of ICT on carbon emissions in emerging economies. Structural Change and Economic Dynamics, 74, 353-360. https://doi.org/10.1016/j.strueco.2025.03.015
WIPO (2026). Mapping green innovation: An overview of the new WIPO IPC–Green Technology Concordance. Geneva, Switzerland. https://www.wipo.int/web-publications/mapping-green-innovation-an-overview-of-the-new-wipo-ipc-green-technology-concordance/en/index.html
